Thủy triều là gì và vì sao có nơi lên một lần, có nơi hai lần mỗi ngày

Ở khu vực trạm Hòn Dấu, Hải Phòng, thủy triều thường có một lần nước lớn nổi bật trong một ngày Mặt Trăng. Trong khi đó, vùng biển Vũng Tàu thường có hai lần nước lớn với độ cao khác nhau. Thủy triều là hiện tượng mực nước biển lên xuống theo chu kỳ, chủ yếu do tác động hấp dẫn của Mặt Trăng và Mặt Trời. Sự khác biệt giữa hai vùng biển nằm ở cách sóng triều truyền qua các vùng nước có địa hình và độ sâu khác nhau.

Thủy triều là gì?

Thủy triều là sự thay đổi có tính chu kỳ của mực nước biển dưới tác động của lực gây triều từ Mặt Trăng và Mặt Trời, kết hợp với chuyển động của Trái Đất.

Đứng trên bãi biển, bạn nhìn thấy thủy triều qua vị trí mép nước. Khi nước lên, mép nước tiến dần vào bờ, phủ lên phần cát hoặc đá trước đó còn khô. Khi nước xuống, mép nước lùi ra xa, để lộ bãi cát, nền bùn, bãi đá và những rãnh nước nằm giữa chúng.

Ở bãi Đồ Sơn, Hải Phòng, sự thay đổi của mép nước dễ nhận ra trên những đoạn bãi thoải. Tại các khu vực có nền bùn rộng ở cửa sông ven biển, nước rút còn làm lộ ra các lạch nhỏ và phần bãi nằm dưới nước khi triều lên.

Trên bờ kè dốc hoặc chân vách đá, bạn ít thấy mép nước dịch chuyển theo chiều ngang. Thay vào đó, mực nước thay đổi theo chiều cao trên mặt kè, cọc cầu hoặc vách đá.

Cùng một mức thay đổi chiều cao nước, hai bãi có thể trông rất khác nhau. Bãi càng thoải, mép nước càng dịch chuyển xa theo chiều ngang. Bờ càng dốc, mép nước càng ít dịch chuyển.

Thủy triều không phải là sóng biển. Sóng do gió thường khiến mặt nước nhấp nhô liên tục trong vài giây. Thủy triều làm mực nước nền tăng hoặc giảm trong nhiều giờ.

Bởi vậy, một bãi biển có thể vừa có sóng lớn đánh vào bờ, vừa đang trong giai đoạn triều xuống. Muốn biết nước đang lên hay xuống, bạn cần quan sát vị trí mép nước trong một khoảng thời gian, không nhìn một đợt sóng đơn lẻ.

Nguyên nhân sinh ra thủy triều là gì?

Nguyên nhân chính sinh ra thủy triều là sự chênh lệch lực hấp dẫn của Mặt Trăng tác động lên những phần khác nhau của Trái Đất. Mặt Trời cũng tạo ra lực gây triều, nhưng tác động của Mặt Trăng lớn hơn.

Trái Đất không đứng yên. Nó tự quay quanh trục, đồng thời chuyển động cùng Mặt Trăng quanh khối tâm chung của hệ Trái Đất - Mặt Trăng. Trong hệ chuyển động này, sự chênh lệch lực hấp dẫn khiến nước biển có xu hướng phân bố lại.

Có ba ý cần hiểu:

• Phần Trái Đất gần Mặt Trăng chịu lực hút của Mặt Trăng mạnh hơn.
• Phần Trái Đất xa Mặt Trăng chịu lực hút yếu hơn.
• Sự khác biệt đó tạo ra lực gây triều, khiến nước biển phân bố không đều trên bề mặt Trái Đất.

Nước biển không chỉ dâng lên ở phía đang hướng về Mặt Trăng. Trong mô hình đơn giản, phía đối diện cũng hình thành một vùng nước phình lên.

Các hình vẽ giải thích thủy triều vì thế hay có hai vùng nước phình ra ở hai phía Trái Đất.

Hai chỗ nước phình lên ở hai phía Trái Đất

Hãy hình dung Trái Đất là một quả cầu được bao quanh bởi một lớp nước có thể chuyển động tự do.

Ở phía gần Mặt Trăng, lực hút của Mặt Trăng mạnh hơn lực hút tác động lên tâm Trái Đất. So với phần giữa Trái Đất, nước ở phía gần bị kéo mạnh hơn về phía Mặt Trăng.

Ở phía xa, lực hút của Mặt Trăng yếu hơn lực hút tác động lên tâm Trái Đất. Xét chuyển động chung của hệ Trái Đất - Mặt Trăng, sự chênh lệch này khiến nước có xu hướng phình ra theo hướng ngược lại.

Kết quả là hình thành hai vùng nước dâng cao trong mô hình thủy triều đơn giản: một vùng ở phía hướng về Mặt Trăng và một vùng ở phía đối diện.

Giữa hai vùng này là những khu vực có mực nước thấp hơn.

Trái Đất tự quay nên một vị trí trên bề mặt lần lượt đi qua các vùng có xu hướng nước cao và nước thấp. Đây là cơ sở giải thích vì sao nhiều nơi có hai lần nước lớn và hai lần nước ròng trong một ngày Mặt Trăng.

Tuy nhiên, hai chỗ phình nước không phải là hai khối nước cố định đang chạy nguyên vẹn quanh địa cầu.

Ngoài thực tế, lục địa ngăn đường truyền của thủy triều. Sóng triều phải lan qua đại dương, eo biển, thềm lục địa và các vịnh. Mực nước tại từng bờ biển phụ thuộc vào cách các sóng triều đó kết hợp với nhau.

Vì thế, không thể nhìn vị trí Mặt Trăng trên trời rồi kết luận ngay rằng bãi biển bên dưới đang có nước lớn.

Mặt Trăng ảnh hưởng đến thủy triều như thế nào?

Mặt Trăng là thiên thể gây ảnh hưởng lớn nhất đến thủy triều trên Trái Đất.

Mặc dù Mặt Trăng có khối lượng nhỏ hơn Mặt Trời rất nhiều, khoảng cách giữa Mặt Trăng và Trái Đất lại ngắn hơn đáng kể. Chính khoảng cách này khiến tác động gây triều của Mặt Trăng mạnh hơn.

Lực hấp dẫn và lực gây triều không hoàn toàn giống nhau.

Lực hấp dẫn phụ thuộc vào khối lượng và khoảng cách giữa các vật thể. Còn lực gây triều phụ thuộc vào sự chênh lệch lực hấp dẫn giữa những vị trí khác nhau trên Trái Đất. Khoảng cách càng tăng, sự chênh lệch đó càng giảm nhanh.

Mặt Trăng dù nhỏ hơn Mặt Trời vẫn là nguyên nhân chính tạo ra thủy triều.

Mặt Trăng còn liên tục di chuyển trên quỹ đạo quanh Trái Đất. Mỗi ngày, vị trí tương đối giữa Mặt Trăng và một địa điểm trên mặt đất thay đổi.

Người đứng ở bờ biển thấy thay đổi này rõ nhất qua giờ xuất hiện các đỉnh triều.

Chẳng hạn, nước lớn sáng nay ở một bãi sẽ không lặp lại đúng giờ đó vào ngày mai. Giờ nước lớn dịch chuyển theo chu kỳ thiên văn và còn chịu ảnh hưởng của chế độ triều địa phương.

Mặt Trời có tạo ra thủy triều không?

Có. Mặt Trời cũng tạo ra lực gây triều trên Trái Đất.

Lực gây triều của Mặt Trời có độ lớn chưa bằng một nửa lực gây triều của Mặt Trăng. Hai tác động này kết hợp với nhau, khiến độ chênh giữa nước lớn và nước ròng thay đổi trong tháng.

Khi Mặt Trời, Trái Đất và Mặt Trăng gần nằm trên một đường thẳng, tác động gây triều của hai thiên thể tăng cường cho nhau. Điều kiện này gắn với những kỳ triều có khoảng chênh mực nước lớn hơn, thường gọi là nước cường.

Khi hướng từ Trái Đất đến Mặt Trời và Mặt Trăng gần vuông góc, hai tác động phần nào triệt tiêu nhau. Khoảng chênh mực nước thường nhỏ hơn, tạo nên kỳ nước kém.

Tuy vậy, độ lớn và thời điểm xuất hiện nước cường, nước kém ở từng nơi còn phụ thuộc vào sự truyền sóng triều trong vùng biển.

Bạn không nên lấy một ngày âm lịch rồi tự suy ra chính xác giờ nước lớn hoặc nước ròng.

Vì sao giờ thủy triều mỗi ngày lại thay đổi?

Một ngày Mặt Trăng dài trung bình khoảng 24 giờ 50 phút, không phải 24 giờ như ngày thông thường.

Một ngày thông thường được tính theo chuyển động biểu kiến của Mặt Trời. Trong khi đó, ngày Mặt Trăng là khoảng thời gian để một vị trí trên Trái Đất quay trở lại cùng hướng tương đối với Mặt Trăng.

Trái Đất tự quay quanh trục theo cùng chiều với chuyển động quỹ đạo của Mặt Trăng quanh Trái Đất.

Sau một vòng quay của Trái Đất so với các ngôi sao, Mặt Trăng đã di chuyển thêm một đoạn trên quỹ đạo. Trái Đất cần quay thêm một góc nhỏ mới đưa vị trí quan sát trở lại cùng hướng với Mặt Trăng.

Phần chuyển động thêm đó mất khoảng 50 phút.

Bởi vậy, chu kỳ thủy triều gắn với Mặt Trăng không khớp hoàn toàn với đồng hồ 24 giờ hằng ngày.

Ở mô hình bán nhật triều đơn giản, một ngày Mặt Trăng gồm hai lần nước lớn và hai lần nước ròng. Khoảng thời gian giữa hai lần nước lớn liên tiếp vào khoảng 12 giờ 25 phút.

Khoảng thời gian từ nước lớn xuống nước ròng kế tiếp vào khoảng 6 giờ 12 phút.

Đây là các mốc của mô hình lý tưởng, giúp hiểu nhịp lên xuống của nước.

Tại một bãi thực tế, khoảng cách giữa các đỉnh triều thay đổi theo những thành phần thủy triều đang chi phối nơi đó.

Đặc biệt, vùng nhật triều thường có một đỉnh nước lớn nổi bật trong ngày Mặt Trăng. Vùng triều hỗn hợp lại có hai đỉnh, một cao một thấp.

Vì vậy, cách hiểu "ngày mai nước lớn muộn hơn hôm nay đúng 50 phút" không áp dụng máy móc cho mọi địa điểm.

Một ngày thủy triều lên xuống mấy lần?

Trên thế giới có ba kiểu thủy triều cơ bản: nhật triều, bán nhật triều và triều hỗn hợp.

Điểm phân biệt chính là số lần nước lớn, nước ròng cùng sự khác biệt về độ cao giữa các đỉnh và đáy triều.

Kiểu thủy triều	Số lần trong một ngày Mặt Trăng	Đặc điểm
Nhật triều	Một lần nước lớn, một lần nước ròng	Một đỉnh và một đáy nổi bật
Bán nhật triều đều	Hai lần nước lớn, hai lần nước ròng	Hai đỉnh gần bằng nhau, hai đáy gần bằng nhau
Triều hỗn hợp	Thường có hai lần nước lớn, hai lần nước ròng	Hai đỉnh hoặc hai đáy có độ cao khác nhau; đôi khi xuất hiện ngày chỉ có một đỉnh rõ

Nhật triều: nước lên xuống một lần

Nhật triều là kiểu thủy triều có một lần nước lớn và một lần nước ròng trong một ngày Mặt Trăng.

Nếu quan sát mực nước liên tục, bạn sẽ thấy nước tăng dần lên một đỉnh, sau đó giảm xuống một đáy trước khi bước sang chu kỳ tiếp theo.

Ở khu vực ven biển Quảng Ninh và Hải Phòng, nhật triều là chế độ nổi bật.

Người đi bãi tại khu vực này cần chú ý khoảng thời gian nước lên kéo dài. Nước ở đây không đổi từ lớn sang ròng sau khoảng 6 giờ như mô hình bán nhật triều đơn giản.

Dù chỉ có một lần nước lớn, mực nước vẫn thay đổi qua các giai đoạn lên và xuống, còn dòng chảy có thể khác nhau giữa bãi ngoài, luồng sâu và cửa sông.

Bán nhật triều: nước lên xuống hai lần

Bán nhật triều có hai lần nước lớn và hai lần nước ròng trong một ngày Mặt Trăng.

Với bán nhật triều đều, hai đỉnh nước lớn có độ cao gần tương đương nhau. Hai đáy nước ròng cũng không chênh nhau nhiều.

Nhìn biểu đồ, bạn sẽ thấy đường mực nước lên xuống thành hai nhịp khá giống nhau.

Kiểu triều này khiến một địa điểm có hai khoảng nước lên và hai khoảng nước xuống trong cùng chu kỳ.

Nếu bạn cần đi qua một lạch cạn hoặc chọn thời điểm bãi đá lộ ra, phải xem cả hai lần nước ròng. Điều kiện ngoài bãi ở hai lần đó không giống hệt nhau.

Triều hỗn hợp: hai lần nhưng cao thấp không đều

Triều hỗn hợp mang đặc điểm kết hợp giữa các thành phần nhật triều và bán nhật triều.

Ở những nơi thiên về bán nhật triều, một ngày thường có hai lần nước lớn và hai lần nước ròng. Tuy nhiên, đỉnh nước lớn thứ nhất có thể cao hơn đỉnh thứ hai rõ rệt.

Hai lần nước ròng cũng có thể khác nhau về độ thấp.

Ở nơi thiên về nhật triều, có những ngày biểu đồ xuất hiện hai đỉnh nhưng một đỉnh rất nhỏ, và những ngày chỉ có một đỉnh nước lớn rõ ràng.

Người đi biển cần phân biệt hai câu hỏi: một ngày có mấy lần nước lớn và lần nước lớn nào cao hơn.

Số lần nước lớn cho biết nhịp thủy triều. Độ cao từng đỉnh mới giúp xác định mức nước sẽ phủ lên bờ kè, bãi cát hoặc bãi đá.

Vì sao thủy triều Hải Phòng khác Vũng Tàu?

Hải Phòng và Vũng Tàu chịu cùng tác động thiên văn từ Mặt Trăng và Mặt Trời, nhưng có chế độ thủy triều khác nhau.

Tại trạm Hòn Dấu ở Đồ Sơn, thành phần nhật triều chiếm ưu thế. Phân tích điều hòa từ số liệu quan trắc giai đoạn 1960-2011 cho thấy các thành phần nhật triều tại trạm này mạnh hơn nhóm bán nhật triều.

Vùng biển Vũng Tàu lại có chế độ bán nhật triều không đều. Trong một ngày Mặt Trăng thường xuất hiện hai lần nước lớn và hai lần nước ròng, với độ cao giữa các lần khác nhau.

Khoảng chênh mực nước triều ở cả Hòn Dấu và Vũng Tàu đều thuộc nhóm lớn, khoảng 3-4 m.

Cả hai vùng đều có thể có khoảng chênh nước lớn - nước ròng đáng kể.

Hai nơi khác nhau ở nhịp thủy triều.

Ở Hòn Dấu, một đỉnh triều thường chiếm ưu thế. Ở Vũng Tàu, hai đỉnh triều thường xuất hiện trong ngày nhưng không cao bằng nhau.

Nguyên nhân nằm ở hình dạng các vùng biển và đường truyền của sóng triều.

Vịnh Bắc Bộ là vùng biển tương đối nông và được bao quanh một phần bởi đất liền. Sóng triều đi vào vịnh chịu ảnh hưởng của độ sâu, hình dạng bờ và sự tương tác giữa các thành phần dao động.

Vùng biển Vũng Tàu nằm ở phía Đông Nam, tiếp nhận sóng triều theo điều kiện truyền sóng khác. Các thành phần bán nhật triều ở đây nổi trội hơn.

Sóng triều đi qua vùng nước nông hoặc vào vịnh sẽ thay đổi tốc độ truyền và độ cao. Các thành phần sóng có chu kỳ khác nhau cũng kết hợp theo cách khác nhau ở từng nơi.

Có nơi một thành phần được tăng cường. Có nơi thành phần khác yếu đi.

Vì thế, dùng giờ nước lớn tại Hòn Dấu để chọn giờ câu tại Vũng Tàu sẽ không đúng. Ngay trong cùng một vùng, giờ nước ở cửa sông, đảo ngoài khơi và bãi nằm sâu trong vịnh cũng không hoàn toàn trùng nhau.

Bốn yếu tố làm mực nước thực tế khác dự báo

Mặt Trăng và Mặt Trời tạo nên phần thủy triều có thể tính toán theo chu kỳ. Nhưng mực nước người đi biển nhìn thấy còn chịu tác động của gió, khí áp, hình dạng bờ, độ sâu đáy biển và dòng nước từ sông.

Những yếu tố này tác động đồng thời lên cùng một vùng nước.

Gió đẩy nước dồn vào bờ hoặc ra xa bờ

Gió thổi liên tục trên mặt biển truyền động lượng cho nước.

Gió thổi về phía bờ có thể làm nước dồn lại ở ven biển. Mực nước dọc bờ vì thế cao hơn phần triều do thiên văn tạo ra.

Ngược lại, gió thổi theo hướng đưa nước ra xa bờ có thể làm mực nước ven bờ thấp xuống.

Tác động phụ thuộc vào hướng gió, tốc độ gió, thời gian gió thổi và hình dạng vùng biển.

Ở một vịnh nông, nước bị đẩy dồn về cuối vịnh nên mực nước ở đó thường khác với bãi nằm thẳng ra biển mở.

Người câu cá ở cửa sông cần để ý điều này. Ngay cả khi bảng triều cho thấy đang trong giai đoạn nước xuống, gió mạnh hướng vào bờ vẫn có thể khiến mép nước duy trì cao hoặc rút chậm hơn.

Khí áp làm thay đổi mực nước biển

Khí áp là áp lực của không khí tác động lên bề mặt nước.

Khi khí áp giảm, mực nước biển có xu hướng tăng do áp lực không khí đè lên mặt nước giảm. Khí áp tăng thường có tác động theo chiều ngược lại.

Trong điều kiện gần lý tưởng, thay đổi khí áp khoảng 1 hPa tương ứng với thay đổi mực nước khoảng 0,01 m theo hướng ngược nhau.

Quan hệ vật lý cơ bản này chỉ là một phần của mực nước tại mỗi bãi biển. Gió, dòng chảy và hình dạng vùng nước cũng tham gia quyết định mực nước.

Trong các hệ thống thời tiết mạnh, tác động của gió và khí áp kết hợp với nhau có thể gây nước dâng bất thường.

Trong thời tiết xấu, cần phân biệt đỉnh thủy triều thiên văn với mực nước thực tế.

Địa hình đáy biển làm thay đổi sóng triều

Sóng triều lan qua biển sâu, thềm lục địa, vịnh, eo biển và cửa sông.

Ở vùng nước nông, tốc độ truyền sóng thay đổi. Hình dạng vùng nước cũng ảnh hưởng đến biên độ và pha của sóng triều.

Ở vịnh có cửa hẹp, chuyển động của nước bị giới hạn tại lối ra vào. Trong vùng vịnh dài, thủy triều còn có thể chịu ảnh hưởng của dao động riêng của khối nước.

Vì thế, một cửa vịnh có thể đạt nước lớn trước một địa điểm nằm sâu bên trong vịnh.

Hai bãi biển chỉ cách nhau một quãng đường ngắn cũng có thể có thời điểm nước lớn khác nhau nếu nằm ở hai phía của một mũi đất, eo biển hoặc cửa sông.

Không nên lấy khoảng cách đường bộ để suy ra thời gian thủy triều truyền từ điểm này sang điểm khác.

Nước sông làm thay đổi mực nước vùng cửa biển

Tại các cửa sông như Nam Triệu, Lạch Tray ở Hải Phòng hay Soài Rạp ở khu vực phía Nam, mực nước chịu đồng thời tác động từ biển và dòng nước sông.

Khi nước biển lên, tác động thủy triều truyền vào cửa sông; khi nước biển xuống, nước sông tiếp tục chảy về phía biển.

Lưu lượng sông lớn làm thay đổi mức nước và dòng chảy tại cửa.

Sau thời gian mưa lớn, lượng nước đổ về cửa sông tăng lên. Mực nước ở đoạn sông phía trong có thể duy trì cao hơn so với điều kiện lưu lượng nhỏ, dù chu kỳ triều ngoài biển không thay đổi.

Người câu ở cửa sông vì vậy phải quan sát dòng thực tế tại điểm đứng câu thay vì chỉ nhìn giờ nước lớn của trạm ngoài biển.

Mốc đo độ cao nước trên bảng triều

Lịch thủy triều thường ghi hai thông tin: giờ xảy ra nước lớn hoặc nước ròng và độ cao nước tính bằng mét.

Độ cao nước cần được hiểu theo mốc 0 hải đồ của dữ liệu đang sử dụng. Đây là mốc tham chiếu dùng trong hải đồ và bảng triều, không phải độ cao so với mặt cát trên bãi.

Lấy một ví dụ minh họa: bảng ghi mực nước 0,5 m, sau đó tăng lên 2,3 m so với mốc 0 hải đồ.

Khoảng chênh giữa hai mức là 1,8 m.

Điều đó không có nghĩa biển sâu 2,3 m ở mọi vị trí hoặc nước sẽ tiến vào bờ đúng 1,8 m theo chiều ngang.

Muốn biết độ sâu tại một điểm, còn phải tính đến cao độ đáy và mốc tham chiếu của hải đồ. Muốn biết nước tràn đến đâu trên bãi, phải xét độ dốc và hình dạng bãi.

Ngoài ra, số đo của hai trạm sử dụng những mốc cao độ khác nhau không thể đem so trực tiếp nếu chưa quy đổi về cùng hệ quy chiếu.

Xem thủy triều trước khi ra bãi biển

Đối với người đi biển, thủy triều quyết định thời điểm bãi cát, bãi đá hoặc nền bùn được nước phủ lên và để lộ.

Ở bãi cát thoải, khi thủy triều xuống, khoảng cách từ mép nước đến chân bờ tăng lên. Phần cát mới lộ có thể còn ướt và mềm.

Khi nước lên, mép nước tiến dần trở lại phía bờ. Những rãnh cạn trước đó cũng bắt đầu có nước.

Giờ nước ròng là mốc để chọn lúc đi dạo trên phần bãi rộng, nhưng hãy quan sát cả giai đoạn trước và sau mốc đó. Thời điểm thích hợp phụ thuộc vào độ dốc bãi và lối đi.

Ở khu vực có bãi đá, nước rút giúp nhìn rõ mặt đá, các rãnh giữa đá và những hồ nước nhỏ còn đọng lại.

Tuy nhiên, bãi đá ngoài xa có thể bị chia cắt bởi các lạch sâu. Nước bắt đầu lên sẽ phủ vào những rãnh thấp trước khi ngập toàn bộ mặt bãi.

Vì thế, không chọn vị trí đi bộ chỉ dựa trên việc đang nhìn thấy một dải đá khô nối ra biển. Bạn cần nhận diện đường quay vào bờ và giữ lối đó thông suốt.

Ở bãi bùn cửa sông, nền bãi vừa lộ ra vẫn khó đi lại. Bùn có thể lún sâu, còn các lạch nước cắt ngang bãi vẫn có dòng chảy.

Dòng chảy theo triều và chỗ cá kiếm ăn

Thủy triều ảnh hưởng đến độ sâu nước, hướng và tốc độ dòng chảy, từ đó làm thay đổi nơi cá di chuyển và tìm thức ăn.

Ở khu vực cửa sông, nước lên có thể đưa nước mặn tiến sâu hơn vào trong. Nước xuống tạo dòng chảy hướng ra biển.

Dòng chảy vận chuyển phù sa, sinh vật nhỏ và nguồn thức ăn dọc theo các rãnh nước.

Vì thế, người câu thường chú ý những vị trí có thay đổi về dòng nước, độ sâu và địa hình đáy.

Câu ở cửa sông

Ở cửa sông, trước hết cần xác định dòng đang chảy vào hay ra.

Nhìn vào phao, mảng bọt, cành lá trôi và hướng dây câu để nhận biết chuyển động mặt nước. Đối chiếu thêm với giờ triều để hiểu giai đoạn đang diễn ra.

Nước bắt đầu chảy mạnh qua cửa hẹp có thể tạo ra những dải nước xoáy hoặc đường phân cách giữa hai vùng nước.

Những vị trí có rãnh sâu, chân bờ kè và mép dòng là nơi cần quan sát địa hình trước khi chọn điểm thả câu.

Giờ cá ăn mạnh còn phụ thuộc vào loài, nhiệt độ nước, độ đục, nguồn thức ăn và tốc độ dòng chảy, không chỉ giờ nước lớn.

Câu ở bãi biển

Ở bãi cát, độ sâu nước thay đổi khi triều lên xuống.

Một rãnh nước nằm sát bờ lúc triều lên có thể trở thành rãnh nông hoặc lộ một phần khi nước rút.

Người câu bãi cần xem giờ triều để biết khoảng thời gian nào nước phủ lên rãnh, và khi nào đường bờ dịch chuyển khiến vị trí đứng câu phải thay đổi.

Tại nơi có sóng, cần phân biệt dòng chảy do sóng với dòng thủy triều. Hai loại dòng này có thể diễn ra cùng lúc theo hai hướng khác nhau.

Câu ở ghềnh đá

Ở ghềnh đá, thay đổi mực nước ảnh hưởng trực tiếp đến khoảng cách từ vị trí đứng đến mặt nước và khả năng tiếp cận các rãnh sâu.

Khi nước xuống, một số chân đá và rãnh nước lộ rõ hơn; khi nước lên, sóng có thể đánh trực tiếp vào những mặt đá trước đó còn khô.

Vì vậy, vị trí câu phải được chọn theo điều kiện sóng và đường lên bờ, không chỉ theo giờ nước lớn.

Điểm đứng câu an toàn khi nước thấp cần xem lại khi triều lên.

Nước đứng có phải lúc nào cũng dễ câu?

Không. Nước đứng là cách gọi giai đoạn dòng chảy yếu đi hoặc đổi chiều, nhưng thời điểm dòng yếu nhất có thể lệch khỏi mốc mực nước lớn nhất hoặc thấp nhất.

Ở vùng cửa sông, dòng có thể tiếp tục chảy trong một khoảng thời gian sau khi mực nước ngoài biển đạt đỉnh.

Cần phân biệt mực nước với tốc độ dòng.

Chọn giờ triều để chụp ảnh biển

Thủy triều giúp bạn chọn được cảnh quan muốn chụp trước khi đến bãi.

Bãi cát rộng, những đường nước nhỏ chạy trên cát và các họa tiết để lại khi nước rút hiện rõ vào khoảng thời gian gần nước ròng.

Nếu muốn chụp mặt nước phủ sát chân kè, cầu tàu hoặc bãi đá, hãy xem thời điểm nước lên và mực nước đạt đỉnh tại địa điểm đó.

Ở Hòn Chồng, Nha Trang, hình dáng các khối đá và phần chân đá nhìn thấy sẽ thay đổi theo mực nước. Với bờ cát như Bãi Sau ở Vũng Tàu, độ rộng phần cát lộ ra cũng thay đổi theo triều.

Ánh sáng là một yếu tố riêng. Bình minh và hoàng hôn được xác định theo vị trí Mặt Trời, còn giờ nước lớn và nước ròng phụ thuộc vào chu kỳ triều địa phương.

Muốn chụp cảnh bãi rộng lúc bình minh, bạn cần đối chiếu hai mốc: giờ Mặt Trời mọc và giờ nước ròng. Không mặc định hai thời điểm này sẽ trùng nhau.

Khi nước đang lên, cần chọn góc chụp có đường trở lại bờ không bị ngập. Ở bãi đá, sóng tràn lên cao hơn mực nước nền nên không đặt máy sát mép nước chỉ dựa vào độ cao triều.

Ba nhầm lẫn thường gặp khi tìm hiểu thủy triều

Nước biển lên cao có phải lúc nào cũng là triều cường?

Không. Nước biển lên cao trong một ngày là giai đoạn nước lớn.

Triều cường thường dùng để nói về kỳ triều có khoảng chênh mực nước lớn hơn, gắn với sự kết hợp các lực gây triều. Còn ngập do triều cường là vấn đề liên quan thêm đến cao độ mặt đất, hệ thống thoát nước và những tác động làm tăng mực nước.

Hai địa điểm có cùng độ cao nước lớn vẫn ngập mỗi nơi một khác.

Thấy Mặt Trăng ở trên đầu thì nước phải lớn nhất?

Không. Mô hình hai chỗ phình nước giúp giải thích nguồn gốc lực gây triều, nhưng giờ nước lớn thực tế còn phụ thuộc vào cách sóng triều lan truyền trong từng vùng biển.

Sóng triều cần thời gian để đi qua các vùng nước và chịu tác động của địa hình.

Vì vậy, đỉnh nước lớn tại bờ biển thường lệch so với lúc Mặt Trăng ở vị trí cao nhất trên trời.

Mỗi ngày nước biển chỉ lên xuống theo một nhịp cố định?

Không. Có nơi một lần, có nơi hai lần. Một số vùng còn thay đổi giữa những ngày có một đỉnh nổi bật và những ngày có hai đỉnh.

Ngay trong vùng bán nhật triều, hai đỉnh nước lớn có thể khác nhau về độ cao và thời điểm.

Muốn biết điều kiện cụ thể, cần nhìn chế độ triều của địa điểm trước, sau đó mới xem giờ và độ cao của ngày cần đi.

Hãy nhớ mốc 24 giờ 50 phút của ngày Mặt Trăng để hiểu vì sao giờ nước lớn thay đổi. Trước khi ra bãi, chọn đúng trạm, đúng ngày và xem cả giờ lẫn độ cao nước tính bằng mét so với mốc 0 hải đồ.