Mặt trời mọc hướng nào, lặn hướng nào ở Việt Nam?

Tháng 6, mặt trời ở Hà Nội mọc khoảng 64° theo hướng đông bắc, nhưng đến tháng 12 lại mọc khoảng 115° theo hướng đông nam. Điểm mọc dịch chuyển hơn 50° trên đường chân trời giữa hai thời điểm này. Mặt trời luôn mọc ở nửa trời phía đông và lặn ở nửa trời phía tây, nhưng chỉ gần đúng chính đông và chính tây vào xuân phân, thu phân.

Mặt trời mọc hướng nào, lặn hướng nào?

Mặt trời mọc ở phía đông và lặn ở phía tây. Tuy nhiên, chính đông và chính tây chỉ là hai hướng chuẩn. Điểm mặt trời xuất hiện hoặc biến mất trên đường chân trời thay đổi trong suốt năm.

Ở Việt Nam, hướng mặt trời mọc được chia thành ba trường hợp:

• Chính đông: vào thời điểm xuân phân và thu phân, khoảng tháng 3 và tháng 9.
• Đông bắc: từ sau xuân phân đến trước thu phân, lệch nhiều nhất vào khoảng hạ chí tháng 6.
• Đông nam: từ sau thu phân đến trước xuân phân năm sau, lệch nhiều nhất vào khoảng đông chí tháng 12.

Hướng mặt trời lặn thay đổi tương ứng:

• Chính tây: khoảng xuân phân và thu phân.
• Tây bắc: khi mặt trời mọc lệch đông bắc.
• Tây nam: khi mặt trời mọc lệch đông nam.

Bạn có thể nhận ra sự thay đổi này khi đứng ở một bãi biển quen thuộc. Vào tháng 6, mặt trời xuất hiện gần phần đường chân trời phía bắc hơn. Đến tháng 12, điểm mọc dịch xuống phía nam. Ở bãi biển có mũi đá hoặc hòn đảo phía đông, mặt trời có thể mọc ở bên này vật mốc vào mùa hè và bên kia vào mùa đông.

Điều này cũng giải thích tại sao cùng một cửa sổ hướng đông, ánh nắng buổi sáng không chiếu vào phòng theo đúng một góc quanh năm.

Cách đọc hướng mặt trời mọc bằng số độ phương vị

Để xác định chính xác mặt trời mọc hướng nào, bạn cần biết phương vị.

Phương vị là góc đo từ hướng bắc địa lý, tăng theo chiều kim đồng hồ. Một vòng tròn được chia thành 360°.

Khi đọc hướng mặt trời mọc:

• Nhỏ hơn 90°: Mặt trời mọc lệch về phía đông bắc.
• Bằng khoảng 90°: Mặt trời mọc gần chính đông.
• Lớn hơn 90°: Mặt trời mọc lệch về phía đông nam.

Ví dụ, phương vị mọc 70° nghĩa là mặt trời nằm về phía bắc của chính đông 20°. Phương vị 110° nghĩa là mặt trời nằm về phía nam của chính đông 20°.

Với hướng mặt trời lặn, lấy 270° làm mốc:

• Lớn hơn 270°: Mặt trời lặn lệch về tây bắc.
• Bằng khoảng 270°: Mặt trời lặn gần chính tây.
• Nhỏ hơn 270°: Mặt trời lặn lệch về tây nam.

Chẳng hạn, mặt trời lặn ở phương vị 296° tức là lệch 26° về phía bắc so với chính tây.

Chọn vị trí chụp ảnh hoặc kiểm tra hướng nhà, bạn chỉ cần nhớ bốn mốc 0°, 90°, 180° và 270°, sau đó đọc độ lệch.

Hướng mặt trời mọc và lặn theo 12 tháng ở Việt Nam

Bảng dưới đây thể hiện phương vị mặt trời mọc và lặn vào khoảng ngày 15 hằng tháng trong năm 2027, tại ba vị trí đại diện:

• Hà Nội: Vĩ độ khoảng 21,03°B.
• Đà Nẵng: Vĩ độ khoảng 16,05°B.
• TP.HCM: Vĩ độ khoảng 10,82°B.

Trong mỗi ô, số đầu là phương vị mọc, số sau là phương vị lặn.

Thứ nhất, tháng 6 và tháng 12 là hai giai đoạn điểm mọc cách xa chính đông nhất. Tại Hà Nội, mặt trời chuyển từ khoảng 64° vào hạ chí sang khoảng 115° vào đông chí.

Thứ hai, Đà Nẵng và TP.HCM có quy luật giống Hà Nội, nhưng độ lệch cực đại hơi nhỏ hơn. Nguyên nhân nằm ở vĩ độ của từng địa điểm.

Thứ ba, tháng 3 và tháng 9 là thời điểm mặt trời mọc gần chính đông nhất. Đây là hai giai đoạn thuận tiện để xác định đường đông - tây bằng các vật mốc ngoài thực địa.

Hướng mặt trời mọc theo mùa thay đổi như thế nào?

Từ tháng 3 đến tháng 6: mặt trời dịch về đông bắc

Sau xuân phân tháng 3, điểm mặt trời mọc bắt đầu dịch dần về phía bắc của chính đông.

Đầu tháng 4, độ lệch còn tương đối nhỏ. Đến tháng 5, mặt trời đã mọc rõ về phía đông bắc. Khoảng hạ chí tháng 6, điểm mọc đạt vị trí xa nhất về phía bắc trong năm.

Ngày 21/6/2027, phương vị mặt trời mọc xấp xỉ:

• Hà Nội: 64°, lệch 26° về đông bắc so với chính đông.
• Đà Nẵng: 65°, lệch 25° về đông bắc.
• TP.HCM: 66°, lệch 24° về đông bắc.

Cùng thời điểm, hướng mặt trời lặn lần lượt khoảng 296°, 295° và 294°. Các hướng này đều nằm về phía tây bắc.

Đứng trên bãi biển Mỹ Khê, Đà Nẵng vào mùa hè, bạn nhìn lệch về phía bắc của chính đông mới thấy chỗ mặt trời mọc. Đưa đường chân trời vào khung ảnh, bạn lấy hướng khoảng 65° làm mốc kiểm tra.

Tuy nhiên, hướng nhìn từ từng đoạn bãi biển không giống nhau. Mũi đất, bán đảo hoặc núi phía xa cũng quyết định mặt trời có xuất hiện trực tiếp trên mặt nước hay không.

Từ tháng 6 đến tháng 9: điểm mọc quay dần về chính đông

Sau hạ chí, mặt trời không tiếp tục mọc xa hơn về đông bắc. Điểm mọc bắt đầu quay dần xuống phía nam.

Trong tháng 7, sự thay đổi còn chậm. Sang tháng 8, hướng mọc tiến gần 90° nhanh hơn. Đến thu phân tháng 9, mặt trời lại mọc gần chính đông.

Ở Đà Nẵng năm 2027, phương vị mọc giữa tháng 7 khoảng 67°, giữa tháng 8 khoảng 75° và giữa tháng 9 khoảng 86°.

Như vậy, trong khoảng hai tháng, điểm mọc đã dịch về phía nam gần 20° trên đường chân trời.

Bạn sẽ thấy sự thay đổi này rõ nhất khi dùng một vật mốc cố định: đầu cầu cảng, ngọn hải đăng, một hòn đảo hoặc mép núi. Tháng 7 mặt trời mọc bên trái vật mốc khi bạn nhìn ra biển, vài tháng sau nó có thể đã sang bên phải.

Không nên chọn vị trí đứng cho chuyến chụp tháng 9 bằng một bức ảnh bình minh tháng 6 mà không kiểm tra lại phương vị.

Từ tháng 9 đến tháng 12: mặt trời mọc lệch đông nam

Sau thu phân, mặt trời bắt đầu mọc về phía nam của chính đông.

Tháng 10, độ lệch còn nhỏ. Tháng 11, hướng đông nam trở nên rõ hơn. Đến đông chí tháng 12, điểm mọc đạt vị trí xa nhất về phía nam trong năm.

Ngày 22/12/2027, mặt trời mọc xấp xỉ:

• Hà Nội: 115°, lệch 25° về đông nam.
• Đà Nẵng: 114°, lệch 24° về đông nam.
• TP.HCM: 114°, lệch 24° về đông nam.

Hướng lặn tương ứng nằm quanh 245°-246°, tức phía tây nam.

Tại một bãi biển nhìn ra phía đông, mặt trời mùa đông sẽ xuất hiện thấp về phía nam hơn so với mùa hè. Một rặng núi ở góc đông nam có thể che khuất thời điểm mặt trời vừa lên, dù phần đường chân trời hướng chính đông hoàn toàn thoáng.

Từ tháng 12 đến tháng 3: điểm mọc quay về chính đông

Sau đông chí, mặt trời bắt đầu dịch ngược lên phía bắc.

Giữa tháng 1, hướng mọc vẫn nằm về đông nam. Sang tháng 2, góc lệch nhỏ đi. Đến gần xuân phân tháng 3, điểm mọc trở lại gần 90°.

Tại TP.HCM, ngày 15/1/2027 có phương vị mọc khoảng 111°. Giữa tháng 2 giảm còn khoảng 103°. Giữa tháng 3 chỉ còn khoảng 92°.

Người chọn hướng nhà có thể dùng giai đoạn này để quan sát sự thay đổi của nắng sáng qua cửa sổ. Một cửa chính hướng đông nam nhận nắng trực diện hơn khi mặt trời nằm ở phía nam của chính đông, trong khi cửa hướng đông bắc thuận hướng nắng sáng vào những tháng giữa năm.

Mặt trời có mọc đúng hướng đông vào ngày xuân phân và thu phân không?

Trong cách xác định phương hướng thông thường, mặt trời mọc chính đông và lặn chính tây vào hai thời điểm xuân phân, thu phân.

Đây là lúc vị trí biểu kiến của mặt trời đi qua vùng xích đạo trời. Điểm mọc nằm gần phương vị 90° và điểm lặn gần 270°.

Năm 2027, hai thời điểm này tại Việt Nam rơi vào:

• Xuân phân: Ngày 21/3/2027 theo giờ Việt Nam.
• Thu phân: Ngày 23/9/2027 theo giờ Việt Nam.

Ngày 20/3 và các ngày liền kề xuân phân cũng có phương vị mọc rất gần 90°. Sai khác nhỏ về góc xuất hiện do thời điểm quan sát, vị trí mặt trời và khúc xạ khí quyển.

Vì thế, muốn tìm chính đông bằng cách quan sát mặt trời trên bãi biển, bạn chọn những ngày gần xuân phân hoặc thu phân.

Đứng ở nơi thoáng, xác định điểm mặt trời vừa xuất hiện trên đường chân trời. Sau đó đối chiếu với la bàn điện thoại để nhận biết hướng đông địa lý.

Cách này cũng giúp kiểm tra xem la bàn có đang bị ảnh hưởng bởi vật kim loại hoặc kết cấu xung quanh hay không.

Mặt trời mọc hướng nào ở Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM?

Cả ba thành phố đều nằm ở Bắc bán cầu, trong vùng nhiệt đới. Vì vậy, hướng mặt trời mọc và lặn thay đổi theo cùng một quy luật.

Điểm khác biệt chủ yếu là độ lệch theo phương bắc - nam.

Hà Nội: độ lệch giữa mùa hè và mùa đông rõ hơn

Hà Nội nằm gần vĩ độ 21°B. Tại đây, phương vị mọc giữa mùa hè khoảng 64° và giữa mùa đông khoảng 115°.

Chênh lệch giữa hai cực trị vào khoảng 51°.

Sự thay đổi này đáng chú ý khi chọn hướng ban công, cửa sổ hoặc vị trí chụp ảnh trên sân thượng.

Một ban công nhìn về phía đông bắc sẽ đón nắng sáng thuận hướng hơn vào giai đoạn cuối xuân và mùa hè. Ngược lại, ban công hướng đông nam thuận hướng hơn với mặt trời mọc vào cuối thu và mùa đông.

Đi từ Hà Nội xuống các bãi biển Hải Phòng, bạn vẫn dùng được quy luật này. Vĩ độ hai khu vực khá gần nhau, nhưng phương vị của đúng điểm ngắm phải gắn với tọa độ nơi đó.

Đà Nẵng: hướng mọc thích hợp để chọn vị trí trên bãi biển

Đà Nẵng nằm khoảng 16°B. Mặt trời mọc gần 65° vào hạ chí và gần 114° vào đông chí.

Các bãi biển Mỹ Khê và Non Nước có nhiều đoạn bờ hướng ra phía đông. Đây là những nơi thuận tiện để quan sát ánh sáng bình minh trên mặt biển.

Dù vậy, không phải điểm đứng nào cũng nhìn thấy mặt trời xuất hiện trực tiếp trên một đường chân trời biển phẳng.

Tại khu vực gần bán đảo Sơn Trà, địa hình phía bắc có thể ảnh hưởng đến khung nhìn. Mùa hè mặt trời mọc lệch đông bắc, nên bạn cần kiểm tra xem hướng 65° từ điểm đứng có bị đất liền che hay không.

Ảnh: Raita Futo from Tokyo, Japan, CC BY 2.0

Đến cuối năm, khi hướng mọc chuyển về 114°, khung hình cần quay về phía đông nam nhiều hơn.

Việc chọn chính xác hướng máy ảnh giúp tránh tình trạng đến bãi từ sớm nhưng mặt trời lại xuất hiện ngoài bố cục đã chuẩn bị.

TP.HCM: mặt trời cũng mọc lệch đông bắc và đông nam

TP.HCM nằm khoảng 10,82°B, gần xích đạo hơn Hà Nội và Đà Nẵng.

Vào hạ chí năm 2027, mặt trời mọc khoảng 66° và lặn khoảng 294°. Vào đông chí, hướng mọc khoảng 114°, hướng lặn khoảng 246°.

Như vậy, điểm mọc vẫn dịch chuyển gần 48° giữa hai thời điểm cực trị.

Vào hạ chí, độ lệch phương vị của TP.HCM chỉ khác Hà Nội khoảng 2°.

Đi từ TP.HCM ra Vũng Tàu, Cần Giờ hoặc các bãi biển miền Nam, bạn vẫn cần kiểm tra hướng mở của từng bãi.

Một đoạn bờ quay về đông nam sẽ có bố cục bình minh khác với đoạn bờ quay về đông bắc, dù hai điểm cách nhau không xa.

Chọn bãi biển nào để ngắm bình minh và hoàng hôn?

Để ngắm mặt trời mọc trực tiếp trên mặt biển, bạn cần một bãi có khoảng nhìn thoáng về hướng mọc của ngày đó.

Tương tự, muốn ngắm mặt trời lặn xuống mặt nước, vị trí đứng phải có khoảng nhìn ra phía tây, tây bắc hoặc tây nam tùy mùa.

Ngắm bình minh: ưu tiên bãi nhìn ra phía đông

Nhiều bãi biển ở miền Trung có hướng mở về phía đông nên thuận tiện để ngắm bình minh.

Bạn có thể kiểm tra các khu vực sau:

• Mỹ Khê, Đà Nẵng: bãi biển dài, có nhiều vị trí nhìn ra hướng đông.
• Non Nước, Đà Nẵng: phù hợp để tìm khoảng bờ thoáng và bố cục mặt trời trên biển.
• Bãi biển Nha Trang: có hướng nhìn ra vịnh phía đông, với địa hình đảo và núi ở một số góc.
• Bãi biển Tuy Hòa, Phú Yên: có những đoạn bờ mở ra phía đông, thuận tiện để tìm đường chân trời.
• Cửa Lò, Nghệ An: có các vị trí nhìn về phía biển Đông, nhưng cần xác định hướng đảo và mũi đất từ điểm đứng.

Ví dụ minh họa: ngày có phương vị mọc 70°, bạn đứng tại một đoạn bãi mà hướng 70° nhìn ra vùng biển thoáng. Một đoạn bờ chỉ mở về 100°-140° sẽ không thuận lợi để chụp mặt trời vừa xuất hiện trên đường chân trời biển.

Ở Hạ Long hoặc khu vực Cát Bà, các đảo và núi đá vôi khiến việc chọn vị trí phức tạp hơn. Mặt trời có thể xuất hiện từ sau một vách núi thay vì mọc trực tiếp từ đường biển.

Với ảnh mặt trời nhô lên sau núi đá, chính địa hình này lại trở thành một phần bố cục.

Ảnh: Mustang Joe, CC0

Ngắm hoàng hôn: tìm bãi có hướng mở về phía tây

Không phải bãi biển nào cũng nhìn thấy mặt trời lặn xuống nước.

Tại nhiều bãi biển miền Trung hướng ra phía đông, vào buổi chiều mặt trời nằm phía đất liền. Bạn vẫn nhìn thấy trời đỏ, mây đổi màu và ánh sáng phản chiếu trên mặt nước, nhưng không có cảnh mặt trời chạm đường chân trời biển phía trước.

Các bãi biển phía tây đảo Phú Quốc, chẳng hạn khu vực Bãi Trường, thuận hướng hơn để ngắm mặt trời lặn trên biển.

Ảnh: Elmschrat, CC0

Khi chọn điểm chụp, hãy nhớ:

• Tháng 5-7: Mặt trời lặn lệch về tây bắc.
• Tháng 3 và tháng 9: Mặt trời lặn gần chính tây.
• Tháng 11-1: Mặt trời lặn lệch về tây nam.

Một bãi mở về tây bắc có lợi thế khác với bãi mở về tây nam. Mũi đất hoặc dãy núi ở một bên bãi có thể che mất hướng lặn trong một phần năm.

Xác định hướng nhìn trước, rồi mới chọn vị trí đứng và ống kính.

Dùng la bàn điện thoại để tìm đúng hướng mặt trời mọc

Điện thoại có cảm biến la bàn và ứng dụng hiển thị phương vị là đủ cho việc chọn góc nhìn thông thường.

Bước 1: xem phương vị của đúng ngày

Chọn địa điểm bạn định đến và ngày cần xem.

Chụp bình minh lấy phương vị mọc, chụp hoàng hôn lấy phương vị lặn.

Ví dụ minh họa: phương vị mọc ngày đó là 75°. Bạn cần tìm hướng 75°, tức lệch về phía bắc của chính đông 15°.

Đừng dùng phương vị giữa tháng thay cho một ngày cụ thể khi cần căn mặt trời trùng với vật mốc nhỏ.

Bước 2: mở la bàn và xác định hướng bắc

Trên iPhone, mở ứng dụng La bàn (Compass). Giữ điện thoại theo cách ứng dụng hướng dẫn để đọc phương vị.

Trên Android, bạn có thể dùng ứng dụng la bàn hoặc công cụ hỗ trợ xác định hướng trong Google Maps.

Bước 3: quay người đến số độ cần tìm

Ở ví dụ này, bạn quay người và điện thoại đến khi la bàn chỉ 75°.

Nhìn thẳng theo hướng đó.

Đây là hướng mặt trời xuất hiện gần đường chân trời phẳng. Núi, đảo, tòa nhà hoặc hàng cây trước mặt sẽ che mặt trời cho tới khi nó vượt qua vật cản.

Để chọn chỗ chụp, bạn có thể di chuyển dọc bãi đến khi hướng 75° có khoảng nhìn thích hợp.

Bước 4: kiểm tra vật kim loại và hướng nhìn thực tế

La bàn điện thoại chịu ảnh hưởng của từ trường xung quanh.

Tránh đo ngay sát lan can thép, thân xe, cột điện, kết cấu kim loại lớn hoặc thiết bị điện đang hoạt động.

Khi bạn đứng yên mà kim la bàn vẫn xoay bất thường, chuyển đến nơi thoáng hơn và hiệu chỉnh theo hướng dẫn của điện thoại.

Với Google Maps trên Android, thao tác di chuyển điện thoại theo hình số 8 là một cách hiệu chỉnh la bàn được hỗ trợ.

Sau khi xác định hướng, chọn một vật mốc cố định nằm gần phương vị cần tìm. Nhờ đó, bạn không phải liên tục nhìn điện thoại khi chuẩn bị máy ảnh.

Chụp bình minh và hoàng hôn nên đến trước bao lâu?

Biết hướng mặt trời mọc giúp bạn chọn vị trí đứng. Biết giờ mọc, giờ lặn giúp bạn quyết định khi nào cần có mặt tại đó.

Chụp bình minh, bạn cần có mặt trước giờ mặt trời mọc khoảng 30-45 phút. Khoảng thời gian này đủ để tìm bố cục, đặt chân máy và quan sát sự thay đổi của ánh sáng trước khi mặt trời xuất hiện.

Muốn chụp cả lúc bầu trời đang sáng dần, bạn xem thêm mốc bình minh dân dụng.

Bình minh dân dụng bắt đầu khi tâm mặt trời nằm khoảng 6° dưới đường chân trời. Ở giai đoạn này, bầu trời bắt đầu sáng rõ hơn, dù đĩa mặt trời chưa xuất hiện.

Khi mặt trời vừa mọc, ánh sáng thường có góc chiếu thấp. Đây là khoảng thời gian thích hợp để chụp bóng người trên bãi, thuyền cá, sóng ven bờ và vệt sáng phản chiếu trên mặt nước.

Ảnh hoàng hôn cũng cần đến trước giờ mặt trời lặn khoảng 30-45 phút để chụp ánh sáng xiên và theo dõi sự thay đổi của mây.

Đọc giờ vàng và các mốc ánh sáng

Các mốc quan trọng gồm:

• Mặt trời mọc: thời điểm mép trên đĩa mặt trời xuất hiện ở đường chân trời.
• Mặt trời lặn: thời điểm mép trên đĩa mặt trời biến mất dưới đường chân trời.
• Bình minh dân dụng: giai đoạn bầu trời sáng dần khi mặt trời còn nằm dưới đường chân trời.
• Giờ vàng: khoảng ánh sáng có góc chiếu thấp, được xác định theo vị trí mặt trời gần đường chân trời, với mốc độ cao khoảng 6°.
• Hoàng hôn dân dụng: giai đoạn sau khi mặt trời lặn đến khi tâm mặt trời xuống khoảng 6° dưới đường chân trời.

Lập lịch chụp ảnh thì lấy giờ của đúng bãi hoặc khu vực đứng, không dùng giờ của một thành phố cách xa địa điểm chụp.

Ví dụ, một điểm trên bờ biển và một điểm ở phía tây đất liền có thể có giờ mặt trời mọc khác nhau do kinh độ. Núi và đảo phía chân trời còn ảnh hưởng đến thời điểm bạn thực sự nhìn thấy mặt trời.

Chọn hướng nhà theo hướng mặt trời mọc và lặn

Biết mặt trời mọc hướng nào không chỉ phục vụ việc đi biển. Đây còn là thông tin hữu ích khi chọn nhà, bố trí cửa sổ, làm mái che và tính hướng nắng vào phòng.

Ánh nắng của ngôi nhà không đánh giá được bằng một ngày duy nhất.

Nhà hướng đông có nắng buổi sáng

Nhà hướng chính đông, tức khoảng 90°, thường nhận nắng trực tiếp vào buổi sáng.

Tuy nhiên, góc chiếu của nắng thay đổi theo tháng.

Vào tháng 6, mặt trời mọc từ hướng đông bắc. Ánh sáng đầu ngày sẽ chiếu thuận hơn vào các mặt nhà hướng đông bắc.

Vào tháng 12, mặt trời mọc từ hướng đông nam. Những cửa sổ hướng đông nam sẽ thuận hướng hơn để đón nắng sớm.

Một căn nhà hướng chính đông nằm giữa hai hướng đó. Vì vậy, mức độ nắng chiếu vào cửa phụ thuộc độ rộng cửa, mái đua, ban công, công trình đối diện và thời điểm trong ngày.

Nhà hướng tây nhận nắng chiều

Nhà hướng chính tây, khoảng 270°, thường chịu nắng trực tiếp vào buổi chiều.

Tháng 6, mặt trời lặn lệch tây bắc. Tháng 12, hướng lặn chuyển về tây nam.

Vì thế, mặt tường hướng tây bắc và tây nam không có cùng thời gian nhận nắng mạnh trong năm.

Lúc khảo sát nhà, bạn cần xem cả mặt tường, cửa kính và công trình che chắn.

Một cửa sổ hướng tây có mái che sâu sẽ nhận ánh nắng khác với một mảng kính lớn không có che nắng, dù hai căn nhà có cùng phương vị.

Nhà hướng đông bắc và đông nam khác nhau ra sao?

Đây là hai hướng đáng so sánh khi muốn đón nắng buổi sáng.

Hướng đông bắc thuận với hướng mặt trời mọc vào giai đoạn từ xuân phân đến thu phân, đặc biệt các tháng gần hạ chí.

Hướng đông nam thuận với hướng mặt trời mọc vào giai đoạn từ thu phân đến xuân phân năm sau, đặc biệt các tháng gần đông chí.

Ví dụ minh họa: Một cửa sổ quay 65° gần trùng hướng mặt trời mọc vào hạ chí ở Đà Nẵng. Một cửa sổ quay 115° lại gần trùng hướng mặt trời mọc vào đông chí.

Cửa sổ vẫn có nắng ngoài mùa đó, vì mặt trời tiếp tục đi lên và đổi phương vị trong buổi sáng; thời gian nhận nắng còn phụ thuộc cấu trúc căn phòng.

Ở Việt Nam, nắng giữa trưa không phải lúc nào cũng nằm về phía nam

Một chi tiết thường bị bỏ qua khi chọn hướng nhà là Việt Nam nằm trong vùng nội chí tuyến.

Ở Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM, có những thời điểm trong năm mặt trời đi gần như qua ngay đỉnh đầu vào lúc chính trưa theo giờ mặt trời.

Năm 2027, các thời điểm mặt trời đi gần thiên đỉnh ở Hà Nội rơi vào khoảng cuối tháng 5 và giữa tháng 7. Tại TP.HCM là khoảng giữa tháng 4 và cuối tháng 8.

Giữa hai lần này, vào chính trưa theo giờ mặt trời, mặt trời nằm về phía bắc của đỉnh đầu tại các địa điểm trên.

Điều đó có nghĩa là vào một phần mùa hè, mặt tường hướng bắc vẫn có thể nhận ánh nắng trực tiếp, nhất là ở các thời điểm gần trưa.

Do đó, khi xoay nhà, bạn cần xem đường đi của mặt trời trong cả ngày chứ không chỉ lấy hướng mọc vào sáng sớm hoặc hướng lặn lúc chiều muộn.

Phương vị mọc, lặn chỉ cho biết hai đầu đường đi của mặt trời trên bầu trời. Góc cao mặt trời và phương vị theo từng giờ mới cho biết ánh nắng chiếu vào từng mặt nhà như thế nào.

Những nhầm lẫn thường gặp khi xác định hướng mặt trời

Nghĩ mặt trời luôn mọc đúng chính đông

Đây là nhầm lẫn phổ biến nhất.

Mặt trời mọc ở phía đông, nhưng điểm mọc dịch chuyển giữa đông bắc và đông nam theo mùa.

Ở Hà Nội, chênh lệch giữa hai hướng mọc cực trị lên đến khoảng 51°.

Căn ảnh theo chính đông 90° trong tháng 6, bạn sẽ quay máy lệch khoảng 26° so với vị trí mặt trời thực sự xuất hiện.

Nhìn thấy mặt trời trên núi rồi lấy đó làm hướng mọc

Mặt trời mọc theo định nghĩa thiên văn tại đường chân trời. Một ngọn núi cao phía đông có thể che khuất mặt trời trong một khoảng thời gian sau đó.

Khi đĩa mặt trời xuất hiện trên đỉnh núi, nó đã lên cao hơn và dịch chuyển phương vị.

Vì vậy, điểm mặt trời ló ra trên đỉnh núi thường lệch khỏi phương vị mọc ghi trong bảng.

Để chụp mặt trời đúng trên đỉnh núi hoặc sau ngọn hải đăng, bạn phải tính cả vị trí mặt trời lúc nó lên tới độ cao của vật mốc.

Nghĩ cứ ra bãi biển là ngắm được cả bình minh lẫn hoàng hôn

Hướng bờ biển quyết định bạn nhìn ra biển về phía nào.

Một bãi hướng đông thuận ngắm bình minh trên nước. Một bãi hướng tây thuận ngắm mặt trời lặn xuống nước.

Những bãi nằm trong vịnh, ở đầu mũi đất hoặc trên đảo có thể mở ra nhiều hướng. Khi đó, chỉ cần đổi đoạn bãi hoặc điểm đứng là bố cục đã khác.

Dùng hướng nắng của tháng này cho chuyến đi tháng khác

Mặt trời không giữ nguyên điểm mọc giữa các mùa.

Ảnh bình minh tháng 12 có thể đặt mặt trời ở phía đông nam. Chụp lại ở cùng vị trí vào tháng 6, bạn sẽ thấy mặt trời xuất hiện xa hơn về phía đông bắc.

Nhầm phương vị mặt trời với hướng gió và hướng sóng

Hướng mặt trời mọc được quyết định bởi vị trí thiên văn, không phải hướng gió hoặc dòng chảy.

Gió đông bắc không làm mặt trời mọc xa hơn về đông bắc. Sóng từ hướng đông nam cũng không làm đổi phương vị mặt trời.

Cách xem hướng và giờ mặt trời mọc, lặn cho đúng địa điểm

Chọn vị trí chụp hay tính hướng nắng đều bắt đầu từ tọa độ thực tế.

Các bước thực hiện:

1. Chọn đúng địa điểm, chẳng hạn Mỹ Khê, Nha Trang, Vũng Tàu hoặc Phú Quốc.
2. Chọn ngày bạn muốn xem.
3. Đọc giờ mặt trời mọc và lặn theo giờ Việt Nam.
4. Kiểm tra phương vị mặt trời vào thời điểm mọc hoặc lặn.
5. Mở la bàn điện thoại và quay đến phương vị tương ứng.
6. Quan sát xem hướng đó có bị núi, đảo, cây hoặc công trình che khuất không.
7. Chọn vị trí đứng có khoảng nhìn thích hợp với bố cục ảnh.

Buổi sáng, xem thêm bình minh dân dụng và giờ vàng; buổi chiều, xem mốc giờ vàng và thời điểm mặt trời lặn.

Từ Đà Nẵng sang Nha Trang, hoặc từ Vũng Tàu sang Phú Quốc, cách đọc này vẫn giữ nguyên. Điều thay đổi là tọa độ, hướng mở của bãi biển và địa hình phía chân trời.