Xem chế độ thủy triều ở Việt Nam theo từng đoạn bờ từ Móng Cái đến Hà Tiên

Ở Hòn Dấu (Hải Phòng), biên độ triều trong những kỳ nước lớn có thể đạt khoảng 3-4 m, dù mỗi ngày chủ yếu chỉ có một lần nước lớn. Đến Thuận An (Huế), nước thường chỉ chênh khoảng 0,3-0,5 m giữa hai mốc cao thấp. Còn tại Vũng Tàu, một ngày thường có hai lần nước lớn và hai lần nước ròng, với biên độ lớn trong các kỳ triều mạnh cũng đạt khoảng 3-4 m.

Chế độ thủy triều ở Việt Nam gồm bốn loại: nhật triều đều, nhật triều không đều, bán nhật triều đều và bán nhật triều không đều. Từ Móng Cái đến Hà Tiên, chế độ triều chuyển đổi nhiều lần theo địa hình bờ biển, độ sâu và đặc điểm từng vùng nước.

Bản đồ chế độ thủy triều ở Việt Nam từ Bắc vào Nam

Có thể chia bờ biển Việt Nam thành những đoạn liên tiếp theo loại triều chiếm ưu thế. Giữa hai vùng liền nhau là một dải chuyển tiếp, chế độ triều đổi dần qua từng đoạn bờ.

Bảng dưới đây dùng tên địa danh ven biển quen thuộc để bạn tìm đúng khu vực. Cột biên độ cho biết nước ở vùng đó lên xuống nhiều hay ít; giờ và độ cao của từng ngày nằm ở bảng của trạm.

Đoạn bờ biển	Chế độ triều chủ yếu	Số lần nước lớn	Biên độ đặc trưng	Trạm, điểm tra gần khu vực
Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng	Nhật triều đều	Chủ yếu 1 lần/ngày	Khoảng 2,5-4 m	Mũi Chùa, Cửa Ông, Hồng Gai, Hòn Dấu
Hải Phòng - đồng bằng sông Hồng - bắc Thanh Hóa	Nhật triều, giảm dần tính đều về phía nam	Chủ yếu 1 lần/ngày	Khoảng 2-3,5 m	Hòn Dấu, Ba Lạt, Lạch Trường
Nam Thanh Hóa - Nghệ An - Hà Tĩnh	Nhật triều không đều, vùng chuyển tiếp	Thường 1 lần, có ngày 2 lần	Khoảng 1,2-3 m	Hòn Mê, Cửa Hội, Hòn Ngư, Hòn Niễu
Quảng Bình - Quảng Trị	Chuyển sang bán nhật triều không đều; một số nơi gần bán nhật triều đều	Thường 2 lần/ngày	Khoảng 0,6-2 m	Cửa Gianh, Cửa Việt, Cửa Tùng
Thuận An - vùng biển Huế	Bán nhật triều, gần đều tại Thuận An	Thường 2 lần/ngày	Khoảng 0,3-0,5 m tại Thuận An	Thuận An
Chân Mây - Đà Nẵng - Cù Lao Chàm	Triều hỗn hợp, chuyển từ thiên bán nhật sang thiên nhật	1-2 lần/ngày	Khoảng 0,5-1,2 m	Chân Mây, Đà Nẵng, Cù Lao Chàm
Quảng Ngãi - Bình Định - Phú Yên	Nhật triều không đều	Chủ yếu 1 lần, có ngày 2 lần	Khoảng 0,8-2 m	Dung Quất, Tam Quan, Quy Nhơn, Vũng Rô
Khánh Hòa - bắc Bình Thuận	Nhật triều không đều	Chủ yếu 1 lần, có ngày 2 lần	Khoảng 1-2 m	Nha Trang, Cam Ranh, Phan Thiết
Nam Bình Thuận - Vũng Tàu	Chuyển sang bán nhật triều không đều	Thường 2 lần/ngày	Khoảng 1,5-4 m, tăng về phía Vũng Tàu	Phan Thiết, Kê Gà, Vũng Tàu
Vũng Tàu - Cần Giờ - Trà Vinh - Sóc Trăng	Bán nhật triều không đều	Thường 2 lần/ngày	Khoảng 2,5-4 m ở nhiều khu vực	Vũng Tàu, Cần Giờ, Định An, Trần Đề
Bạc Liêu - bờ biển Đông Cà Mau	Triều hỗn hợp, tính bán nhật vẫn rõ	Thường 2 lần, không đều	Khoảng 1,5-3,5 m	Gành Hào, Năm Căn
Mũi Cà Mau - Rạch Giá - Hà Tiên	Thiên nhật triều, nhiều nơi nhật triều không đều	Chủ yếu 1 lần/ngày	Khoảng 0,4-1,2 m	Sông Đốc, Xẻo Rô, Rạch Giá, Hà Tiên

Ngay trong cùng một đoạn bờ, cửa sông sâu, bãi cạn, vũng kín và đảo ngoài khơi vẫn có mức nước khác nhau.

Nhật triều và bán nhật triều khác nhau thế nào?

Điều dễ nhận biết nhất là số lần mặt nước lên cao rồi xuống thấp trong một chu kỳ.

Nhật triều đều: một lần nước lớn, một lần nước ròng

Nhật triều đều là chế độ mà trong một ngày triều thường có một đỉnh nước lớn và một chân nước ròng rõ rệt.

Đứng ở bãi biển Hải Phòng vào lúc nước ròng, bạn thấy mép nước lùi xa, để lộ bãi cát và các doi bùn. Nước sau đó dâng dần, phủ lại phần bãi đã lộ. Quá trình này thường chỉ có một nhịp lên xuống chính trong ngày triều.

Một ngày triều không trùng hoàn toàn với ngày lịch 24 giờ. Vì thế, giờ nước lớn dịch dần qua các ngày, và đếm đỉnh trong khoảng 00:00 đến 24:00 có hôm sẽ không ra trọn một chu kỳ.

Nhật triều đều xuất hiện rõ ở Quảng Ninh, Hải Phòng và nhiều khu vực phía bắc vịnh Bắc Bộ. Phía biển Tây Nam Bộ cũng có tính nhật triều nổi bật nhưng biên độ nhỏ hơn nhiều.

Nhật triều không đều: một đỉnh chính, đôi khi có hai đỉnh

Nhật triều không đều còn gọi là triều hỗn hợp thiên nhật.

Phần lớn thời gian, đồ thị nước có một lần lên cao và một lần xuống thấp rõ nhất. Trong một số ngày, đồ thị xuất hiện thêm một đỉnh phụ hoặc một chân phụ.

Hai đỉnh này thường chênh nhau đáng kể.

Kiểu triều này gặp ở nhiều đoạn bờ từ nam Thanh Hóa qua Nghệ An, cũng như vùng từ Quảng Nam đến Khánh Hòa và phía bắc Bình Thuận.

Trên lịch nước Quy Nhơn hoặc Nha Trang, bạn đọc đủ các mốc cực đại và cực tiểu, vì có ngày bảng ghi thêm một đỉnh phụ.

Bán nhật triều đều: hai lần nước lớn gần tương đương

Bán nhật triều đều thường có hai lần nước lớn và hai lần nước ròng trong một ngày triều.

Khoảng cách giữa hai lần nước lớn xấp xỉ nửa ngày triều. Hai đỉnh nước có độ cao gần nhau, hai chân nước cũng tương đối gần nhau.

Vùng Thuận An ở Huế có đặc tính bán nhật triều rất rõ. Đây là khu vực đặc biệt vì số lần nước lớn nhiều nhưng mức chênh cao thấp lại nhỏ.

Bạn không thể lấy số lần nước lớn để kết luận triều mạnh hay yếu.

Bán nhật triều không đều: hai lần nước lớn nhưng cao thấp khác nhau

Bán nhật triều không đều là chế độ có hai lần nước lớn và hai lần nước ròng trong ngày triều, nhưng hai đỉnh và hai chân thường không bằng nhau.

Ví dụ, trong cùng một ngày triều, đỉnh thứ nhất cao hơn đỉnh thứ hai. Hai lần nước ròng cũng có thể một thấp, một cao.

Đây là chế độ nổi bật ở Vũng Tàu, Cần Giờ và nhiều cửa sông ven biển Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long.

Tại những nơi này, bạn cần phân biệt nước lớn cao và nước lớn thấp. Với người đi bãi, sự khác biệt đó quyết định mép nước có phủ qua doi cát hay chân kè hay không.

Vì sao chế độ thủy triều vịnh Bắc Bộ chủ yếu là nhật triều?

Chế độ thủy triều vịnh Bắc Bộ nổi bật với nhật triều, đặc biệt ở Quảng Ninh và Hải Phòng. Đây là một trong những vùng biển có chế độ nhật triều rõ và biên độ lớn trên thế giới.

Sóng triều truyền vào vịnh Bắc Bộ chịu tác động của hình dạng vịnh, độ sâu đáy biển và sự phản ứng khác nhau của vùng nước đối với các thành phần triều. Thành phần triều có chu kỳ gần một ngày nổi trội hơn thành phần gần nửa ngày.

Ở phần phía bắc vịnh, đặc điểm địa hình còn giúp khuếch đại dao động mực nước. Vì thế, nhật triều tại Hải Phòng không giống nhật triều biên độ nhỏ ở Hà Tiên.

Khi nước xuống ở Bãi Cháy, Đồ Sơn hoặc vùng cửa sông Hải Phòng, bề rộng bãi lộ có thể thay đổi rất rõ. Những nơi đáy thoải, mép nước dịch chuyển xa hơn nhiều so với nơi bờ dốc, dù cùng chênh một độ cao nước.

Đi về phía nam vịnh Bắc Bộ, tính nhật triều giảm dần. Đến Thanh Hóa và Nghệ An, một số ngày xuất hiện thêm đỉnh nước phụ. Đây là dấu hiệu vùng triều chuyển tiếp.

Thủy triều miền Bắc: Quảng Ninh, Hải Phòng và Thanh Hóa

Móng Cái, Trà Cổ và vùng Quảng Ninh

Khu vực Trà Cổ, Móng Cái, Tiên Yên, Vân Đồn và Hạ Long thuộc vùng nhật triều rõ.

Người đi bãi Trà Cổ nên nhìn mốc nước ròng của khu vực Móng Cái hoặc điểm cảng gần hơn trên bảng triều. Cửa Ông là trạm đại diện tốt cho vùng quanh Cẩm Phả, Hồng Gai cho vùng quanh Hạ Long; cả tỉnh không dùng chung một giờ nước.

Ở những bãi cát thoải, lúc nước ròng, mặt bãi ướt lộ ra rộng. Đây là thời điểm thích hợp để quan sát doi cát, chụp ảnh phản chiếu trên nền cát và xem cấu trúc bãi.

Hải Phòng, Đồ Sơn và Cát Bà

Hải Phòng là ví dụ điển hình cho nhật triều biên độ lớn.

Trạm Hòn Dấu nằm gần Đồ Sơn và là trạm đại diện cho thủy triều khu vực Hải Phòng. Người đến Cát Bà có thể chọn bảng nước riêng tại vịnh Cát Bà hoặc cảng gần điểm xuất phát.

Một ngày có một nhịp nước lớn chính giúp người đi bãi dễ nhận ra khoảng nước rút dài. Nhưng khi biên độ đạt mức lớn, lượng nước trao đổi qua các luồng cửa sông cũng đáng kể.

Ở cửa Nam Triệu, Lạch Huyện hoặc các luồng tàu, không lấy hiện tượng mặt nước lên xuống để kết luận dòng chảy đang yếu. Dòng triều chịu thêm tác động của độ sâu luồng, địa hình và dòng sông.

Người câu ở kè, cầu cảng cần kiểm tra cả chiều nước đang chuyển và khoảng cách đến mốc nước lớn, nước ròng.

Nam Định và Thanh Hóa

Đi từ Hải Phòng xuống các cửa sông thuộc đồng bằng sông Hồng, tính nhật triều vẫn nổi bật.

Trạm Ba Lạt gắn với vùng cửa Ba Lạt. Đi xa hơn về phía Thanh Hóa, Lạch Trường là điểm đối chiếu phù hợp cho đoạn bờ lân cận.

Khu vực Sầm Sơn nằm gần phần chuyển tiếp từ nhật triều tương đối đều sang nhật triều không đều.

Đặc điểm của đoạn bờ này là tính nhật triều giảm về phía nam. Bạn sẽ gặp những kỳ nước có một đỉnh rõ nhưng cũng có ngày đường nước không còn đơn giản như tại Hòn Dấu.

Bảng của chính cửa sông gần nhất mới đúng cho người đi câu ở đó. Giờ nước lớn ngoài biển và giờ nước đổi dòng trong sông thường lệch nhau.

Thanh Hóa đến Hà Tĩnh: vùng chuyển tiếp của nhật triều

Từ phía nam Thanh Hóa đến Nghệ An và Hà Tĩnh, chế độ triều trở nên hỗn hợp hơn.

Hòn Mê, Hòn Ngư, Cửa Hội và Hòn Niễu là các điểm có số liệu triều để đối chiếu cho đoạn bờ này.

Ở Hòn Ngư, chế độ triều vẫn thiên về nhật triều, với biên độ đặc trưng thấp hơn khu vực Hòn Dấu. Một số thời kỳ có thể nhận ra thêm đỉnh phụ trên đồ thị.

Cửa Lò và khu vực cửa sông Lam dùng bảng Cửa Hội. Người câu ở cửa Sót, cửa Nhượng cần chuyển sang điểm dự báo gần cửa sông tương ứng.

Vùng này có nhiều bãi biển mở, cửa sông và đê chắn sóng. Cùng một ngày, mép nước ở bãi cát thoải và vị trí nước sát chân kè biểu hiện rất khác nhau.

Một mức giảm 1 m tại bờ dốc chỉ làm lộ thêm một dải hẹp. Mức giảm tương tự ở bãi thoải có thể để lộ một khoảng cát dài.

Vì vậy, bạn cần đọc cả biên độ triều lẫn hình dạng bãi nơi mình đến.

Quảng Bình, Quảng Trị và Huế: thủy triều chuyển sang hai lần một ngày

Cửa Gianh, Đồng Hới và Cửa Tùng

Từ Quảng Bình xuống Quảng Trị, ảnh hưởng của các thành phần bán nhật triều tăng lên.

Ở Cửa Gianh, tính hỗn hợp vẫn còn. Đi tiếp về Cửa Tùng, Cửa Việt và vùng biển lân cận, chế độ bán nhật triều trở nên rõ hơn.

Một ngày triều thường có hai lần nước lên cao và hai lần xuống thấp, độ cao các mốc có hôm bằng nhau, có hôm lệch.

Biên độ ở khu vực này nhỏ hơn Quảng Ninh, Hải Phòng và Vũng Tàu.

Người đi bãi Nhật Lệ cần chọn bảng cửa Nhật Lệ hoặc trạm gần Đồng Hới. Người đến Cửa Việt không nên lấy nguyên giờ triều của Cửa Gianh vì hai cửa nằm trên những đoạn bờ khác nhau.

Thuận An, Huế: nơi biên độ triều rất nhỏ

Thuận An là một trong những nơi có biên độ thủy triều nhỏ nhất trên dải bờ biển Việt Nam.

Thuận An có biên độ trung bình khoảng 0,41 m. Mức dao động thường gặp ở vùng biển này khoảng 0,3-0,5 m.

Nước vẫn lên xuống theo nhịp bán nhật triều. Tuy nhiên, khoảng cách giữa mực cao và thấp nhỏ nên khi đứng trên bãi biển, bạn khó nhìn thấy sự thay đổi mạnh như ở Đồ Sơn.

Ví dụ về độ lớn: một bãi biển chênh 0,4 m giữa nước lớn và nước ròng sẽ có chuyển động mép nước nhỏ hơn nhiều so với bãi chênh 3,5 m, nếu hai bãi có độ dốc tương tự.

Sự khác biệt đến từ đặc tính lan truyền và kết hợp của các thành phần sóng triều tại vùng biển miền Trung. Ở khu vực Thuận An, dao động triều tổng hợp có biên độ thấp.

Dù vậy, biển Huế không hề đứng yên. Mưa lũ, gió mùa và sóng vẫn làm mực nước và dòng chảy thay đổi mạnh, đặc biệt ở cửa Thuận An và hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai.

Người chụp ảnh tại Thuận An không cần chờ một đợt nước rút vài mét như ở Hải Phòng. Muốn biết bãi cát lộ ra lúc nào, hãy xem các mốc nước ròng và quan sát trạng thái sóng.

Đà Nẵng đến Khánh Hòa: nhật triều không đều chiếm ưu thế

Chân Mây, Đà Nẵng và Hội An

Từ nam Huế qua Chân Mây, Đà Nẵng đến Cù Lao Chàm là một đoạn chuyển tiếp phức tạp.

Chân Mây có tính bán nhật triều còn tương đối rõ. Đến Đà Nẵng, hai thành phần nhật triều và bán nhật triều cùng ảnh hưởng. Đi tiếp về Cù Lao Chàm, tính nhật triều lại tăng.

Ở Đà Nẵng, biên độ trung bình khoảng 0,72 m. Tại Cù Lao Chàm, mức tương ứng khoảng 0,82 m.

Bãi Mỹ Khê, Non Nước và khu vực Hội An không có mức nước lên xuống lớn như Đồ Sơn hay Vũng Tàu.

Người chụp ảnh tại các bãi cát này nên kết hợp mốc nước ròng với hướng nắng và tình trạng sóng. Người đi câu quanh cửa sông Hàn hoặc cửa Đại cần xem riêng dòng chảy tại cửa, vì nước sông và địa hình luồng ảnh hưởng tới thời điểm nước đổi chiều.

Quảng Ngãi, Quy Nhơn và Phú Yên

Từ Quảng Ngãi xuống Quy Nhơn, Vũng Rô, chế độ nhật triều không đều ngày càng rõ.

Quy Nhơn là trạm đại diện quan trọng của vùng duyên hải Nam Trung Bộ. Biên độ ở đây thường khoảng 1-2 m, tùy kỳ triều.

Với người mới đi câu, một ngày có thể chỉ có một đỉnh lớn nổi bật, nhưng những ngày khác đồ thị có thêm đỉnh phụ.

Nếu chỉ nhìn một mốc nước lớn rồi cho rằng nước sẽ xuống liên tục đến hết ngày, bạn dễ bỏ qua một lần đổi chiều nhỏ.

Tại các bãi đá và khu vực ghềnh gần Quy Nhơn, nước rút làm lộ thêm mép đá. Tuy nhiên, phần đá có rong bám vẫn trơn; chọn chỗ đứng phải dựa vào khả năng quay lại bờ, không dựa riêng vào giờ nước ròng.

Nha Trang và Cam Ranh

Nha Trang thuộc vùng nhật triều không đều, hay triều hỗn hợp thiên nhật.

Trạm Nha Trang và Cam Ranh là những điểm phù hợp để tìm lịch nước cho vùng biển tương ứng.

Ở Bãi Dài Cam Ranh hoặc khu vực bờ biển Nha Trang, biên độ điển hình không lớn như vùng cửa sông Nam Bộ.

Bạn vẫn thấy nước lùi, bãi cát rộng ra và một số mỏm đá lộ rõ khi triều xuống. Nhưng mức độ lộ bãi còn tùy độ dốc và cách sóng đánh vào bờ.

Người đến Hòn Chồng để chụp ảnh các khối đá nên xem giờ nước thấp trước khi chọn khung giờ. Một vị trí nhìn thấy chân đá rõ lúc nước ròng sẽ có bố cục khác khi nước đã phủ lên phần đá sát bãi.

Bình Thuận và Vũng Tàu: chuyển từ nhật triều sang bán nhật triều

Phan Thiết và Kê Gà

Bình Thuận nằm trên đoạn bờ có sự chuyển đổi rõ về chế độ triều.

Phía bắc còn thiên về nhật triều không đều. Đi xuống phía nam, ảnh hưởng của thành phần bán nhật triều tăng dần.

Các điểm Phan Thiết, Kê Gà và khu vực mũi Ba Kê nằm trong vùng chuyển tiếp này. Biên độ cũng có xu hướng tăng về phía Vũng Tàu.

Vì vậy, không nên dùng một nhãn triều duy nhất cho toàn bộ bờ biển Bình Thuận.

Người câu tại Phan Thiết nên tra bảng Phan Thiết. Người đi ghềnh hoặc bãi đá gần Kê Gà chọn điểm Kê Gà thay vì lấy giờ của Quy Nhơn hay Nha Trang.

Vũng Tàu: hai lần nước lớn với biên độ lớn

Vũng Tàu là ví dụ điển hình của bán nhật triều không đều.

Một ngày triều thường có hai đỉnh nước lớn và hai chân nước ròng. Đỉnh thứ nhất và đỉnh thứ hai có thể chênh nhau đáng kể.

Biên độ tại Vũng Tàu đạt khoảng 3-4 m trong các kỳ triều mạnh. Đây là mức lớn so với phần lớn bờ biển miền Trung.

Điều này dễ thấy ở các mép kè, chân bậc xuống bãi và khu vực bãi cát thoải. Cùng một vị trí, nước lớn có thể phủ qua phần chân kè đã lộ hoàn toàn lúc nước ròng.

Người đi Bãi Sau hoặc Bãi Trước nên xác định rõ mình đang xem đỉnh nước lớn nào. Không chọn một trong hai mốc nước lớn rồi xem đó là mức cao duy nhất của cả ngày.

Thủy triều miền Nam: biển Đông và biển Tây có nhịp khác nhau

Cần Giờ, cửa Soài Rạp và vùng cửa sông

Từ Vũng Tàu qua Cần Giờ, cửa Soài Rạp và hệ cửa sông phía nam, bán nhật triều không đều tiếp tục chiếm ưu thế.

Trong một ngày triều có hai lần nước lớn, hai lần nước ròng. Biên độ thường lớn và ảnh hưởng sâu vào các cửa sông.

Dòng triều ở cửa sông không đơn giản là nước biển lên thì nước luôn chảy thẳng vào bờ. Dòng còn phụ thuộc lưu lượng sông, địa hình cửa, độ sâu luồng và thời điểm nước đổi chiều.

Người câu ở cửa sông nên kiểm tra thêm thời điểm dòng bắt đầu chậm, ngừng rồi đảo chiều. Hai lúc này hay rơi trước hoặc sau giờ nước lớn, nước ròng ghi ở trạm ngoài biển.

Trà Vinh, Sóc Trăng và Bạc Liêu

Vùng cửa Định An, Trần Đề, các cửa sông lớn thuộc đồng bằng sông Cửu Long có biên độ triều đáng kể.

Càng đi về phía Bạc Liêu và Cà Mau, chế độ triều chuyển dần. Những đặc điểm thiên nhật bắt đầu rõ hơn tại một số khu vực.

Các cửa sông nằm sâu trong đất liền có giờ nước lớn và nước ròng khác với ngoài cửa biển.

Bạn không lấy nguyên bảng Vũng Tàu để quyết định giờ ra bãi tại Trần Đề. Hãy chọn trạm cửa sông gần địa điểm nhất.

Mũi Cà Mau: nơi hai vùng triều gặp nhau

Mũi Cà Mau nằm giữa ảnh hưởng của biển Đông và vịnh Thái Lan.

Bên biển Đông, tính bán nhật triều rõ hơn. Bên biển Tây, tính nhật triều chiếm ưu thế.

Hai vùng này còn liên hệ qua hệ thống sông, rạch và kênh dẫn nước. Thời điểm nước lên xuống và dòng chảy bên trong các tuyến sông có thể rất phức tạp.

Người đi câu tại Gành Hào cần tra dữ liệu phía biển Đông. Người đến Sông Đốc nên chọn trạm thuộc phía biển Tây.

Dù cùng thuộc khu vực Cà Mau, hai địa điểm không dùng chung một nhịp triều.

Rạch Giá và Hà Tiên: nhật triều với biên độ nhỏ

Phần bờ biển từ phía tây Cà Mau qua Rạch Giá tới Hà Tiên nằm trong vịnh Thái Lan.

Chế độ triều chủ yếu thiên nhật. Nhiều vị trí gần nhật triều đều, trong khi một số nơi vẫn có đặc tính không đều.

Biên độ điển hình chỉ khoảng 0,4-1,2 m. Riêng Hà Tiên, biên độ trung bình khoảng 0,73 m.

Vùng biển này khác rõ với Vũng Tàu. Một ngày thường có một nhịp nước lớn chính, và mực nước lên xuống ít hơn.

Người đi bãi hoặc câu cá sẽ thấy nước ròng ở Hà Tiên làm lộ bãi ít hơn hẳn Đồ Sơn.

Ngoài khơi Phú Quốc, chế độ triều cũng thiên nhật nhưng cần tra riêng bảng của khu vực đảo. Không lấy giờ Hà Tiên để sử dụng nguyên cho mọi bãi phía đông và phía tây Phú Quốc.

So sánh chế độ thủy triều miền Bắc, miền Trung và miền Nam

Ba miền không chia thành ba chế độ triều cố định. Tuy nhiên, các đặc điểm nổi bật có thể nhận ra khi đối chiếu những trạm đại diện.

Đặc điểm	Miền Bắc	Miền Trung	Miền Nam
Chế độ nổi bật	Nhật triều ở vịnh Bắc Bộ	Nhiều vùng chuyển tiếp, nhật triều và bán nhật triều không đều	Bán nhật triều không đều ở biển Đông; thiên nhật triều ở biển Tây
Số lần nước lớn	Chủ yếu 1 lần/ngày	Từ 1 đến 2 lần/ngày tùy vùng	Thường 2 lần/ngày ở Vũng Tàu, 1 lần chính ở Hà Tiên
Biên độ	Lớn ở Quảng Ninh, Hải Phòng	Nhỏ quanh Huế, tăng dần về phía nam	Lớn ở Vũng Tàu và nhiều cửa sông biển Đông, nhỏ ở biển Tây
Trạm đại diện	Cửa Ông, Hòn Dấu	Thuận An, Đà Nẵng, Quy Nhơn, Nha Trang	Vũng Tàu, Định An, Hà Tiên
Điều cần chú ý	Bãi lộ rộng khi nước ròng	Biên độ thay đổi mạnh giữa các đoạn bờ	Hai đỉnh triều khác độ cao, khác nhịp giữa hai vùng biển

Thủy triều miền Bắc và miền Nam có thể đều đạt biên độ lớn, nhưng khác nhau về số lần nước lên xuống.

Ở Hải Phòng, một nhịp nước lớn có thể tạo ra mức chênh rất lớn. Ở Vũng Tàu, mức chênh lớn đi cùng hai chu kỳ lên xuống trong ngày triều.

Miền Trung không phải vùng triều yếu trên toàn tuyến. Thuận An có biên độ rất nhỏ, nhưng đi xuống Quy Nhơn, Nha Trang rồi tới Bình Thuận, mức chênh tăng dần.

Cách đọc biên độ triều và độ cao nước tại trạm

Muốn biết mức nước lên xuống bao nhiêu, bạn cần phân biệt hai đại lượng.

Độ cao nước là mực nước tại một thời điểm so với mốc quy chiếu của bảng. Với bảng thủy triều theo hệ hải đồ, mốc này là số 0 hải đồ của từng trạm.

Biên độ triều là chênh lệch độ cao giữa một lần nước lớn và một lần nước ròng liên tiếp.

Một ví dụ minh họa với số giả định:

• Nước lớn lúc 06:30, độ cao 3,6 m so với số 0 hải đồ.
• Nước ròng lúc 12:45, độ cao 0,8 m so với số 0 hải đồ.
• Biên độ giữa hai mốc là 3,6 m − 0,8 m = 2,8 m.

Con số 2,8 m là mức nước thay đổi, còn độ sâu ở chỗ bạn đứng tùy cao độ đáy biển và địa hình bãi.

Mốc số 0 hải đồ cũng không phải mực nước biển trung bình. Mỗi trạm có hệ quy chiếu độ cao riêng được thiết lập cho công tác hải đồ.

Khi so sánh hai bảng nước, phải kiểm tra chúng có dùng cùng loại mốc quy chiếu hay không. Bảng trạm thủy văn trong sông đôi khi dùng hệ cao độ quốc gia, khác với bảng thủy triều cảng biển.

Đọc biểu đồ có một hay hai đỉnh

Trước tiên, mở biểu đồ mực nước của đúng trạm trong khoảng ít nhất 24-48 giờ.

Đồ thị có một đỉnh lớn và một chân thấp rõ ràng trong ngày triều là biểu hiện thường gặp của nhật triều.

Đồ thị xuất hiện hai đỉnh lớn và hai chân thấp có tính bán nhật triều.

Nếu hai đỉnh gần bằng nhau, tính bán nhật triều đều rõ. Nếu chênh nhau nhiều, tính không đều nổi bật.

Trường hợp chỉ xuất hiện một đỉnh chính nhưng một số ngày có đỉnh phụ, khu vực thường thuộc nhật triều không đều.

Cần xem nhiều ngày liên tiếp mới nhận ra chế độ triều của vùng. Một đoạn đồ thị đơn lẻ không đủ để kết luận toàn bộ đặc tính thủy triều.

Chọn trạm thủy triều nào trước khi đi bãi hoặc câu cá?

Trạm gần nhất về khoảng cách có khi lại nằm ở vùng nước khác. Bạn cần xem trạm có nằm trên cùng đoạn bờ, cùng cửa sông hoặc cùng vùng nước với điểm đến hay không.

Có thể chọn theo những nhóm địa điểm sau:

Bạn định đến	Trạm hoặc điểm nên tìm trước
Trà Cổ, Móng Cái	Mũi Chùa, các điểm dự báo quanh Móng Cái
Vân Đồn, Cẩm Phả	Cửa Ông
Hạ Long, Bãi Cháy	Hồng Gai
Đồ Sơn, Hải Phòng	Hòn Dấu
Cát Bà	Vịnh Cát Bà, Hòn Dấu để đối chiếu vùng
Cửa Ba Lạt	Ba Lạt
Sầm Sơn	Lạch Trường, Cửa Hới
Cửa Lò	Cửa Hội
Bãi Nhật Lệ, Đồng Hới	Cửa Nhật Lệ, Cửa Gianh
Cửa Việt, Cửa Tùng	Cửa Việt, Cửa Tùng
Thuận An, Huế	Thuận An
Lăng Cô, Chân Mây	Chân Mây
Mỹ Khê, Đà Nẵng	Đà Nẵng
Hội An, Cù Lao Chàm	Cù Lao Chàm, Đà Nẵng
Quy Nhơn	Quy Nhơn
Tuy Hòa, Vũng Rô	Vũng Rô
Nha Trang	Nha Trang
Bãi Dài Cam Ranh	Cam Ranh
Phan Thiết	Phan Thiết
Kê Gà	Kê Gà
Bãi Sau, Bãi Trước Vũng Tàu	Vũng Tàu
Cần Giờ	Cần Giờ
Cửa Định An	Định An
Trần Đề	Trần Đề
Gành Hào	Gành Hào
Sông Đốc	Sông Đốc
Rạch Giá	Rạch Giá
Hà Tiên	Hà Tiên
Phú Quốc	Phú Quốc, điểm cảng gần bãi đến

Tên trong bảng gồm các trạm hải văn, trạm thủy triều và điểm cảng có dữ liệu dự báo. Khi chọn, ưu tiên bảng có số liệu chi tiết của điểm đó.

Đi bãi đá thì xem mốc nào?

Muốn quan sát bãi đá lộ rõ, bạn xem giờ nước ròng.

Sau đó nhìn thêm độ cao nước ròng. Hai ngày cùng có nước ròng nhưng mực nước thấp nhất khác nhau sẽ cho diện tích đá lộ ra khác nhau.

Với bãi đá có đường tiếp cận từ đất liền, nên chọn đoạn thời gian nước đang xuống và kiểm tra lối quay về. Không chọn một mỏm đá chỉ vì đồ thị cho thấy nước sẽ tiếp tục rút.

Đi câu ở cửa sông thì xem mốc nào?

Người câu cửa sông cần biết nước đang lên, đang xuống hay chuẩn bị đổi chiều.

Tại những nơi như Cửa Hội, Cửa Gianh, Cần Giờ hoặc Định An, nước triều và nước sông cùng tham gia tạo dòng chảy.

Trong một số thời điểm, tốc độ dòng chảy giảm gần lúc chuyển triều, nhưng giờ đổi dòng thực tế chịu ảnh hưởng của địa hình và lưu lượng sông.

Dây câu bị dòng đẩy mạnh là lúc cần quan sát hướng dòng, vị trí luồng và độ sâu thay vì chỉ dựa vào mốc nước lớn trên bảng.

Chụp ảnh bãi biển thì chọn lúc nào?

Bạn có thể chọn theo hai mục đích.

Muốn chụp bãi cát rộng, vũng nước nhỏ và phần đá lộ ra, ưu tiên khoảng thời gian gần nước ròng.

Muốn chụp sóng phủ sát bờ, mép nước chạm chân kè hoặc đường sóng trên cát, xem khoảng nước đang lên về phía nước lớn.

Ở Hải Phòng, lựa chọn này thường tạo sự khác biệt rõ vì biên độ triều lớn. Ở Huế, biên độ nhỏ nên hướng sáng, trạng thái sóng và thời tiết thường ảnh hưởng nhiều hơn tới khung hình.

Vì sao cùng một ngày mà hai bãi biển có giờ nước lớn khác nhau?

Sóng triều không làm toàn bộ bờ biển Việt Nam lên xuống cùng một thời điểm.

Khi sóng triều lan qua vùng nước có độ sâu và hình dạng khác nhau, thời điểm đỉnh nước cũng thay đổi.

Một cửa vịnh rộng, một vũng kín và một cửa sông hẹp không có cùng cách truyền dao động nước.

Trong sông, đỉnh triều còn phải truyền dần vào phía thượng lưu. Dòng nước ngọt từ thượng nguồn làm quá trình phức tạp hơn.

Vì thế, bảng nước Hòn Dấu là điểm bắt đầu tốt cho vùng Đồ Sơn, nhưng không nên dùng nguyên giờ đó để quyết định thời điểm nước ròng tại một cửa sông xa hơn.

Tương tự, bảng Vũng Tàu không thay thế được bảng Định An hoặc Trần Đề.

Một khác biệt nữa là ảnh hưởng của gió, sóng, áp suất khí quyển và dòng chảy ven bờ. Các yếu tố này làm mực nước quan sát ngoài bãi thay đổi so với đường triều thiên văn, đặc biệt trong thời kỳ thời tiết mạnh.

Những nhầm lẫn thường gặp khi xem chế độ thủy triều

Nghĩ rằng hai lần nước lớn luôn có biên độ lớn hơn một lần

Đây là nhầm lẫn phổ biến nhất.

Thuận An thường có hai lần nước lớn nhưng biên độ chỉ khoảng 0,3-0,5 m. Hòn Dấu chủ yếu một lần nước lớn nhưng biên độ có thể tới 3-4 m.

Số lần nước lớn thể hiện nhịp triều. Biên độ thể hiện mức chênh cao thấp.

Hai đại lượng này cần đọc riêng.

Nghĩ rằng cứ nước ròng là bãi sẽ lộ rộng

Diện tích bãi lộ phụ thuộc độ dốc.

Một bãi cát rất thoải có thể lộ thêm một khoảng rộng khi mực nước hạ xuống 1 m. Một bờ đá dốc có thể chỉ lộ thêm một dải nhỏ.

Các lạch nước chạy ngang bãi cũng tạo thành những vùng ngập riêng.

Bởi vậy, các bãi cùng chế độ triều trong một vùng vẫn mỗi bãi lộ ra một kiểu khi nước xuống.

Nghĩ rằng miền Trung toàn bộ là bán nhật triều

Miền Trung có nhiều chế độ triều xen kẽ.

Quảng Trị và Thuận An có tính bán nhật rõ. Nhưng từ Cù Lao Chàm xuống Quy Nhơn, Nha Trang, tính nhật triều không đều lại chiếm ưu thế.

Đến Bình Thuận, chế độ chuyển dần sang thiên bán nhật ở phía nam.

Cần chia theo từng đoạn bờ thay vì gộp toàn bộ miền Trung thành một loại.

Nghĩ rằng triều cường xuất hiện giống nhau ở mọi vùng

Những kỳ nước lớn mạnh không diễn ra với cùng giờ và cùng mức nước trên toàn bờ biển.

Tại Quảng Ninh, Hải Phòng, độ lớn triều chịu ảnh hưởng mạnh của các thành phần nhật triều. Tại Vũng Tàu, chế độ bán nhật triều không đều làm nhịp nước trong ngày khác hẳn.

Không dùng duy nhất ngày âm lịch để kết luận biên độ và giờ nước lớn. Phải đọc bảng của đúng trạm, đúng ngày.

Nghĩ rằng một trạm đại diện được cho cả tỉnh

Một tỉnh ven biển có thể gồm bãi mở, cửa sông và đảo.

Bảng của một trạm gần trung tâm tỉnh chỉ sát giờ nước ở vùng quanh trạm đó.

Người đến Cát Bà, Cần Giờ, Cam Ranh hoặc Phú Quốc nên chọn dữ liệu khu vực cụ thể trước khi quyết định giờ ra bãi.

Xem thử hai trạm để nhận ra sự khác biệt

Bạn có thể bắt đầu với bảng Hòn Dấu ở Hải Phòng và bảng Vũng Tàu trong cùng một ngày, rồi mở đồ thị liên tiếp 48 giờ. Hãy đếm số đỉnh nước lớn, so sánh độ cao hai đỉnh và tính biên độ từ các mốc nước lớn - nước ròng liền kề; sau đó thử thêm Thuận An để thấy một vùng bán nhật triều có biên độ rất nhỏ.